Rehber

IP adresim nedir?

IP adresi nedir?

IP adresi, internet bağlantını tanımlayan numaradır. Girdiğin her web sitesi bunu görür, çünkü cevabını bu adrese gönderir. Bu genel adresi internet sağlayıcın verir; cihazına değil, bağlantına aittir.

IPv4 ve IPv6

İki tür IP adresi var. IPv4 adresleri 203.0.113.42 gibi görünür. IPv6 adresleri daha uzundur, örneğin 2001:db8::1. Birçok bağlantının ikisi de vardır; bu sayfa, tarayıcının bize ulaşırken kullandığını gösterir.

Konum ne kadar doğru?

Yaklaşıktır. Konum sağlayıcının ağından çıkarılır; genellikle sağlayıcının cihazlarının bulunduğu şehri, bazen yakındaki bir şehri gösterir. IP adresi açık adresini ya da kim olduğunu ortaya çıkarmaz.

IP adresim neden değişiyor?

Ev ve mobil bağlantıların çoğu zaman zaman yeni bir adres alır; örneğin modem yeniden başladığında ya da Wi-Fi ile mobil veri arasında geçtiğinde. VPN ya da proxy kullanırsan web siteleri seninkini değil, onun adresini görür.

Araca git: IP adresim

IP WHOIS ve ASN sorgulama

IP WHOIS sorgusu neyi gösterir?

Her genel IP adresi ve AS numarası beş bölgesel internet kayıt kuruluşundan biri aracılığıyla dağıtılır: ARIN (Kuzey Amerika), RIPE NCC (Avrupa, Orta Doğu ve Orta Asya; Türkiye de dahil), APNIC (Asya-Pasifik), LACNIC (Latin Amerika) ve AFRINIC (Afrika). Sorgu onların kaydını gösterir: adresin ait olduğu ağ, adresi elinde tutan kurum ve kötüye kullanımın nereye bildirileceği.

AS numaraları

Otonom sistem (AS), internette kendi yönlendirmesini yapan bir ağdır; internet sağlayıcıları ve büyük şirketler gibi. Numarası (örneğin AS15169) onu diğer ağlara tanıtır.

Ters DNS

Birçok IP adresinin kendisine geri işaret eden bir adı vardır (PTR kaydı). Posta sunucuları bunu kontrol eder; ad, adresi hangi sağlayıcının ya da hizmetin kullandığını da çoğu zaman gösterir.

Kötüye kullanımı bildirmek

Bir adres spam gönderiyor ya da sistemlerine saldırıyorsa, gösterilen kötüye kullanım (abuse) adresine; saatleri (saat dilimiyle birlikte) ve ilgili kayıt satırlarını ekleyerek yaz.

Araca git: IP WHOIS

WebRTC sızıntı testi

WebRTC nedir?

WebRTC, tarayıcıların birbirleriyle doğrudan görüntülü görüşme yapmasını ve dosya paylaşmasını sağlar. Bağlantı kurmak için bir web sayfası, hiçbir izin sormadan tarayıcına hangi adreslerden ulaşılabileceğini sorabilir. Tarayıcı bunu bir STUN sunucusuna sorar; STUN sunucusu da isteğin geldiği herkese açık adresi geri söyler.

VPN kullanıyorsan neden önemli?

Bazı VPN'ler yalnız sıradan web trafiğini yönlendirir. Tarayıcının STUN isteği o zaman normal bağlantından çıkabilir ve VPN'in gizlemesi gereken IP adresini gösterebilir.

Bu test nasıl çalışır?

Tarayıcın Cloudflare'in STUN sunucusuna herkese açık adresini sorar; test cevabı sunucumuzun gördüğü adresle karşılaştırır. Farklıysa WebRTC ikinci bir adres gösteriyor demektir. VPN kullanmıyorsan bu fark genellikle birinin IPv4, diğerinin IPv6 adresin olmasından gelir.

Tarayıcılar artık yerel ağ adresini (ör. 192.168.1.20) .local ile biten rastgele bir adın arkasına gizliyor. Test bunu da gösterir.

WebRTC IP'ni sızdırıyorsa

• VPN uygulamanda WebRTC ya da sızıntı koruması varsa aç.
• Firefox: about:config sayfasında media.peerconnection.enabled ayarını false yap. Bu, tarayıcıdaki görüntülü görüşmeleri de kapatır.
• Brave: gizlilik ayarlarında WebRTC IP işleme politikasını, proxy kullanmayan UDP'yi kapatacak şekilde değiştir.
• Chrome ve Edge: Google'ın WebRTC Network Limiter uzantısını kur.

Araca git: WebRTC sızıntı testi

Şifre sızıntı kontrolü

Şifre neden kontrol edilir?

Saldırganlar eski veri ihlallerinden çıkan şifreleri başka sitelerde dener, çünkü birçok kişi aynı şifreyi tekrar kullanır. Bir ihlalde ortaya çıkmış şifre, güçlü görünse bile, nerede kullanılırsa kullanılsın güvenli değildir.

Şifren nasıl gizli kalır?

Şifren tarayıcından hiç çıkmaz. Tarayıcın şifreyi SHA-1 özetine, yani sabit uzunlukta bir parmak izine çevirir ve bu 40 karakterin yalnız ilk 5'ini Have I Been Pwned'in Pwned Passwords servisine gönderir. Servis, bu 5 karakterle başlayan bütün sızmış özetleri sahte kayıtlarla karıştırarak geri yollar; eşleşmeyi tarayıcın kendisi arar. Ne biz ne de Have I Been Pwned şifreni ya da özetin tamamını öğrenir.

Şifren bulunduysa

• Kullandığın her yerde değiştir; önce e-posta ve banka hesaplarından başla.
• Her site için farklı bir şifre kullan. Bir şifre yöneticisi bunu kolaylaştırır.
• Mümkün olan her yerde iki adımlı doğrulamayı aç.

Bulunmadıysa

Bilinen ihlal listelerinde yok; ama bu tek başına şifreyi güçlü yapmaz. Birkaç rastgele kelimeden oluşan uzun bir parola hem güçlüdür hem de akılda kalır.

Araca git: Şifre sızıntı kontrolü

Tersine görsel arama

Tersine görsel arama ne işe yarar?

Tersine görsel arama, aynı ya da benzer resimleri internette arar. Kendi fotoğraflarının nerede kullanıldığını bulmana, başkasının resimlerini kullanan sahte profilleri yakalamana ve bir haber fotoğrafının ilk nerede yayınlandığını kontrol etmene yardım eder.

Hangi servisi kullanmalı?

• Google Lens en büyük dizine sahiptir; nesneleri, yerleri ve yazıları da tanır.
• Bing Görsel Arama iyi bir ikinci görüştür ve görsel olarak benzer resimleri gösterir.
• TinEye, kırpılmış ve yeniden boyutlandırılmış olanlar dahil birebir kopyaları bulur; sonuçları tarihe göre sıralayabildiği için asıl kaynağı bulmaya yardım eder.
• Yandex Görseller, özellikle Doğu Avrupa sitelerinde, diğerlerinin kaçırdığı sonuçları sık sık bulur.

Her servisin kendi dizini vardır; birden fazlasını denemek daha çok sonuç getirir.

Biri fotoğrafını kullanıyorsa

• Profili ya da gönderiyi o platformda şikâyet et. Çoğunda kimliğe bürünme ya da izinsiz kullanılan fotoğraflar için bir form vardır.
• Site sahibinden kaldırmasını iste. Fotoğrafı kendin çektiysen genellikle telif hakkı (DMCA) kaldırma talebi gönderebilirsin.

Bu sayfa neyi yapmaz?

Bir kişinin başka fotoğraflarını ya da hesaplarını arayan yüz tanıma sunmuyoruz: insanları takip etmek için kullanılabilir ve biyometrik veriyle çalışır. Bu sayfa yalnızca seçtiğin resmi, açtığın arama servisine gönderir.

Araca git: Tersine görsel arama

Kullan-at e-posta

Ne zaman kullanılır?

Bir site e-posta adresini yalnız doğrulama kodu ya da indirme bağlantısı göndermek için istiyorsa ve kendi adresini vermek, bültenlerini almak istemiyorsan kullan-at adres kullan.

Ne zaman kullanılmaz?

• Saklamak istediğin hesaplarda: adres silinince şifre sıfırlama postası gelecek bir yer kalmaz.
• Banka, devlet hizmetleri ya da kişisel bilgi içeren her şeyde.
• Kullan-at adresleri kabul etmeyen sitelerde. Oralarda kendi adresini kullan.

Nasıl çalışır?

Rastgele bir adres alırsın. Bu adrese gelen postalar burada düz metin olarak görünür; bağlantıların adresi açıkça yazılır, resimler, biçimlendirme ve ekler gösterilmez. Adres 1 saat çalışır. Her seferinde 1 saat daha tutabilirsin, en çok 24 saate kadar; istersen hemen de silebilirsin. Sonra adres ve içindeki bütün postalar silinir.

Gelen kutusu yalnız onu oluşturan tarayıcıda açılır, çünkü gizli anahtar o tarayıcıda kalır. Bu adresten posta gönderemezsin.

Neler kaydedilir?

Kullan-at bir adres kötüye kullanılabileceği için bu araç, sitedeki diğer araçların aksine kayıt tutar. Bir adres oluşturduğunda, uzattığında ya da sildiğinde IP adresin, tarayıcı bilgin (user agent) ve saat; adrese gelen her postanın göndereni, konusu ve saati kaydedilir. Kayıtlar şifrelidir, yalnız site sahibi açabilir (örneğin yetkili makamların yasal bir talebini cevaplamak için) ve her kayıt 1 yıl sonra silinir. Postaların kendisi yine adresle birlikte silinir. Bir adres hiçbir zaman ikinci bir kişiye verilmez.

Araca git: Kullan-at e-posta

WHOIS sorgulama

WHOIS sorgusu neyi gösterir?

Her alan adı, kayıt firması denen bir şirket aracılığıyla kaydedilir; resmi kaydı da o uzantının kayıt kuruluşu tutar. Sorgu bu kaydı gösterir: kayıt firması, alan adının ne zaman kaydedildiği ve ne zaman bittiği, durum kodları ve DNS sunucuları.

Sahibinin iletişim bilgileri genellikle gizlidir. KVKK ve GDPR gibi gizlilik kuralları yüzünden kayıt kuruluşlarının çoğu artık bunları yayınlamıyor.

Bitiş uyarıları

Süresi yakında dolacak alan adlarını işaretliyoruz: 90 gün içinde bitenler turuncu, 30 gün içinde bitenler kırmızı. Yenilenmeyen bir alan adı için kayıt kuruluşlarının çoğu, ad herkesin kaydına açılmadan önce sahibine bir ek süre tanır.

Sık görülen durum kodları

• clientTransferProhibited — alan adı başka firmaya taşınmaya karşı kilitli. Bu normaldir ve sahibini korur.
• redemptionPeriod — alan adının süresi dolmuş ve silinmiş, ama sahibi ücret ödeyerek hâlâ geri alabilir.
• pendingDelete — alan adı serbest bırakılmak üzere.

Hangi uzantılar çalışıyor?

Kayıt kuruluşlarının resmi sorgu hizmeti RDAP'ı kullanıyoruz; henüz sunmayan uzantılar için klasik WHOIS'e geçiyoruz. Bu; .com, .net, .org, .tr, .de, .uk gibi ülke uzantıları ve yüzlercesini kapsar. Birkaç kayıt kuruluşu kamuya açık sorguya hiç izin vermiyor; öyle olduğunda bunu sana söyleriz.

Araca git: WHOIS

DNS sorgulama

DNS kayıtları ne işe yarar?

DNS, internetin adres defteridir. Bir alan adı yazdığında DNS kayıtları cihazına hangi sunucuya bağlanacağını, e-postanın nereye teslim edileceğini ve daha fazlasını söyler. Değişikliklerin herkese ulaşması birkaç dakikadan birkaç saate kadar sürebilir.

Kayıt türleri

• A / AAAA — web sitesinin IPv4 / IPv6 adresi.
• CNAME — bu adı başka bir ada yönlendiren takma ad.
• MX — alan adına gelen e-postaları alan posta sunucuları.
• NS — alan adının kayıtlarından sorumlu ad sunucuları.
• TXT — metin notları; genellikle sahipliği doğrulamak ve e-postayı korumak için (SPF, DKIM, DMARC).
• SOA — alan adının DNS bölgesiyle ilgili teknik bilgiler.
• CAA — alan adı için hangi sertifika kuruluşlarının SSL sertifikası verebileceği.
• SRV — bir hizmetin nerede çalıştığı; _sip._tcp.ornek.com gibi adlar için.
• DS / DNSKEY — cevapları değiştirilmeye karşı koruyan DNSSEC'in anahtarları.
• PTR — bir IP adresinin adı (ters DNS). Sorgulamak için bir IP adresi yaz.

Cloudflare'in herkese açık çözümleyicisine (1.1.1.1) soruyoruz; böylece internetin çoğunun gördüğü cevabın aynısını görürsün.

Araca git: DNS

DNS yayılım kontrolü

Yayılım ne demek?

Bir DNS kaydını değiştirdiğinde dünyadaki çözümleyiciler eski cevabı, kaydın TTL (yaşam süresi) dolana kadar tutar. O zamana kadar ziyaretçilerin bir kısmı eski sunucuya, bir kısmı yenisine gider. Bu kontrol 20 ülkedeki çözümleyicilere aynı anda sorar; değişikliğin nereye ulaştığını görürsün.

Haritayı okumak

• Yeşil: o konum cevap aldı. Listedeki cevapları karşılaştır; hepsi yeni değeri gösterdiğinde değişiklik her yere ulaşmıştır.
• Kırmızı: cevap yok (ad orada henüz yok ya da sorgu başarısız oldu).

Büyük siteler farklı ülkelere bilerek farklı adresler verir (coğrafi DNS); bu yüzden farklı cevaplar her zaman sorun değildir.

Sorgular, tracert aracındaki gibi ücretsiz Globalping ağında yapılır; sonuçlar orada altı aya kadar herkese açık kalır.

Araca git: DNS yayılımı

Bu alan adı boşta mı?

Kontrol nasıl çalışır?

Adı uzantısız yaz ve aranacak uzantı gruplarını seç. Tarayıcın her uzantıda bu adın DNS'te olup olmadığını sorar; hepsi yaklaşık yarım dakika sürer. "Boş görünüyor", adın DNS'te olmadığı anlamına gelir. Birkaç uzantı her ada cevap verdiği için hızlı tarama orada "Belirsiz" gösterir.

Bir ad DNS'te olmadan da kayıtlı olabilir; bazı adlar rezerve edilmiştir ya da yüksek fiyatla (premium) satılır. Kayıt kuruluşunun kendisine sormak için Doğrula'ya bas; alınmış adların bitiş tarihini de gösterir. Kesin cevabı, adı satın almaya çalıştığında kayıt firması verir.

Uzantı grupları

• Klasik: .com, .net, .org, .info, .biz, .name ve .pro.
• Ülke kodları: her ülke ve bölge için bir tane; .tr, .de, .uk gibi.
• Yerel alfabeler: başka alfabelerdeki uzantılar; .рф, .中国, .ελ gibi.
• Sponsorlu: bir topluluk için işletilen uzantılar; .gov, .edu, .museum, .travel gibi.
• Şehir ve bölge: .istanbul, .berlin, .london, .nyc, .tokyo ve diğerleri.
• Yeni nesil: .app, .shop, .online gibi yüzlerce yeni kelime.
• Resmi 2. seviye: ülke kodlarının altındaki devlet, askeri, emniyet, üniversite ve okul alanları; .gov.tr, .k12.tr, .ac.uk, .gouv.fr gibi.
• Markalar: şirketlerin kendileri için işlettiği uzantılar; .google, .bmw gibi. Başka kimse bunların altında kayıt yapamaz.

Liste IANA'nın resmi kök bölge listesine dayanır; resmi 2. seviyeler Public Suffix List'ten alınır.

Alan adı seçerken

• Kısa olsun ve sesli söylendiğinde kolay anlaşılsın. Rakam ve tire yanlış duyulur.
• Satın almadan önce benzer adla çalışan bir işletme olup olmadığına bak.
• Yalnız ilk yıl kampanyasına değil, yenileme fiyatına da bak.

Araca git: Domain sorgula

SSL sertifika kontrolü

Veri nereden geliyor?

Herkesçe güvenilen her sertifika, Sertifika Şeffaflığı (Certificate Transparency) kayıtlarında yayınlanmak zorundadır. Bu kayıtları SSLMate'in ücretsiz Cert Spotter servisi üzerinden okuyoruz; böylece bir ad için verilmiş ve hâlâ geçerli bütün sertifikaları, en yenisi başta olmak üzere görürsün. En yenisi genellikle sitenin kullandığı sertifikadır; site onu henüz kurmadıysa listedeki daha eski birini kullanıyor olabilir.

Bitiş uyarıları

Sertifikalar artık en fazla birkaç ay geçerli; bu yüzden yenileme otomatik olmalı. 30 gün içinde bitenleri kırmızı, 90 gün içinde bitenleri turuncu işaretliyoruz. Süresi dolmuş bir sertifika, tarayıcıların her ziyaretçiye tam sayfa uyarı göstermesine yol açar.

Araca git: SSL sertifikası

HTTP başlıkları ve yönlendirmeler

Durum kodları

• 200: sayfa normal cevap verdi.
• 301 / 308: kalıcı olarak taşındı. Arama motorları eski adresin sıralamasını yenisine aktarır.
• 302 / 307: geçici olarak taşındı.
• 403 / 404: yasak / bulunamadı. 5xx: sunucu hatası.

Yönlendirme zincirleri

Her fazladan yönlendirme ziyaretçiye zaman kaybettirir. İdeali, eski bir adresin son sayfaya tek adımda ulaşmasıdır; örneğin http://ornek.com doğrudan https://www.ornek.com'a.

Güvenlik başlıkları

HSTS tarayıcıları HTTPS'te tutar, Content-Security-Policy hangi betiklerin çalışabileceğini sınırlar, X-Frame-Options ya da CSP frame-ancestors kuralı sayfalarının başka sitelere gömülmesini engeller; X-Content-Type-Options, Referrer-Policy ve Permissions-Policy daha küçük açıkları kapatır.

Kontrol Cloudflare ağından yapılır; otomatik ziyaretçileri engelleyen siteler tarayıcına verdiğinden farklı cevap verebilir.

Araca git: HTTP başlıkları

E-posta güvenliği kontrolü

Bu kayıtlar neden önemli?

Herkes bir e-postanın "Kimden" satırına senin alan adını yazabilir. SPF, DKIM ve DMARC, alıcı sunucuların mesajın gerçekten senden geldiğini kontrol etmesini sağlar. Bunlar yoksa postaların spam'e düşme ihtimali artar ve dolandırıcılar seni daha kolay taklit eder. Gmail ve Yahoo, toplu gönderim yapanlardan bunları zorunlu tutuyor.

• SPF, alan adın adına posta göndermesine izin verilen sunucuları listeler. -all (gerisini reddet) ya da ~all (gerisini şüpheli işaretle) ile biter ve en fazla 10 DNS sorgusu kullanabilir.
• DKIM, her mesajı bir anahtarla imzalar; anahtarın açık kısmı DNS'te bir "seçici" (selector) altında durur. Yaygın seçicileri deniyoruz; seninki bulunamazsa kendin yaz.
• DMARC, SPF ve DKIM başarısız olduğunda alıcının ne yapacağını söyler: p=none yalnız rapor eder, quarantine spam'e gönderir, reject engeller. none ile başla, raporları oku, sonra sıkılaştır.
• MX kayıtları, alan adına gelen postayı alan sunucuları gösterir.

Araca git: E-posta güvenliği

E-posta başlık çözümleyici

E-posta başlıkları neyi gösterir?

Bir e-postayı taşıyan her sunucu, başlıkların en üstüne bir Received satırı ekler; bu yüzden başlıklar aşağıdan yukarı okununca postanın izlediği yol görünür. Alıcı sunucu, göndericinin SPF, DKIM ve DMARC kontrollerinden geçip geçmediğini de kaydeder.

Başlıklar nasıl kopyalanır?

• Gmail: e-postayı aç, ⋮ menüsünden "Orijinali göster"i seç, sonra "Panoya kopyala"ya bas.
• Outlook (web): ⋯ menüsünde Görünüm altından ileti kaynağını aç.
• Outlook (Windows): iletiyi aç, Dosya ve Özellikler'e gir. Başlıklar "İnternet üst bilgileri" kutusundadır.
• Apple Mail: Görüntü, İleti, Tüm Başlıklar.
• Thunderbird: ileti kaynağını açmak için Ctrl+U'ya bas.

Sonuç nasıl okunur?

• DMARC'ın geçmesi, gönderen alan adının iletiye kefil olduğu anlamına gelir. Bankandan geldiğini söyleyen bir posta DMARC'tan geçemiyorsa büyük ihtimalle sahtedir.
• Başka bir alan adına giden Reply-To, cevabını gördüğün göndericiden başka birine yollar; yaygın bir oltalama hilesidir.
• İki sunucu arasındaki uzun gecikme genellikle birinin yoğun olduğunu ya da yeniden denediğini gösterir. İletinin kendisiyle ilgili bir sorun değildir.

Çözümleme tarayıcında yapılır. Yapıştırdığın başlıklar hiçbir yere gönderilmez.

Araca git: E-posta başlık çözümleyici

Kara liste kontrolü

DNS kara listesi nedir?

Posta sunucuları her göndericinin IP adresini kara listelerde (DNSBL) arar. Listede olmak genellikle o adresten spam gönderildiği anlamına gelir; örneğin virüslü bir bilgisayar ya da aynı ağdaki hacklenmiş bir web sitesi yüzünden. Listedeki sunucuların postaları reddedilir ya da spam'e düşer.

Listedeysen

• Önce sebebi bul ve gider: virüslü bir cihaz, açık röle (open relay), hacklenmiş bir form ya da ele geçirilmiş bir e-posta hesabı.
• Sonra listenin sitesinden çıkarılmayı iste. Listelerin çoğu, spam kesilince adresi bir süre sonra kendiliğinden çıkarır.
• Ev bağlantısında sağlayıcının adresleri "dinamik" aralık olarak listelenmiş olabilir. Bu normaldir; yalnız posta sunucusu çalıştırıyorsan önemlidir.

Spamhaus

En yaygın liste olan Spamhaus, herkese açık DNS servisleri üzerinden yapılan sorgulara cevap vermediği için bu kontrolde yok. Spamhaus'un kendi kontrol sayfasını kullan.

Araca git: Kara liste kontrolü

İnternet hız testi

Sayılar ne anlama geliyor?

• İndirme — verinin sana ne kadar hızlı ulaştığı: sayfa açma, video izleme, dosya indirme.
• Yükleme — veriyi ne kadar hızlı gönderdiğin: görüntülü görüşme, fotoğraf ve dosya yükleme.
• Ping — küçük bir mesajın gidip gelme süresi. Görüşme ve oyun için düşük olması iyidir.
• Jitter — ping'in ne kadar dalgalandığı. Düşük ve sabit olması bağlantının akıcı olduğunu gösterir.

Nereye ölçüyoruz?

Test, sana en yakın Cloudflare veri merkeziyle veri alışverişi yapar; yani bağlantının internete hızını ölçer. Sonuçlar andan ana ve sunucudan sunucuya değişebilir.

Doğru sonuç için

Ağındaki indirmeleri ve videoları durdur, modeme yakın ya da kabloyla test et. Wi-Fi genellikle kablolu bağlantıdan yavaştır.

Araca git: Hız testi

Ping ve MTR

Ping

Ping birkaç küçük paket gönderir ve cevapların süresini ölçer. 13 ülkeden aynı anda çalıştırmak, bir sunucunun dünyanın farklı yerlerine ne kadar hızlı cevap verdiğini ve cevap verip vermediğini gösterir. Bazı sunucular ping'i engeller; bu yüzden "cevap yok" her zaman sitenin çöktüğü anlamına gelmez.

MTR

MTR, tracert ile ping'i birleştirir: yol üzerindeki her yönlendiriciye birkaç kez paket gönderir ve her adımdaki kaybı ve gecikmeyi gösterir. Bir adımda başlayıp sona kadar süren kayıp gerçek bir soruna işaret eder; yalnız ortadaki tek bir adımdaki kayıp genellikle o yönlendiricinin test paketlerini yok saymasıdır.

Testler ücretsiz Globalping ağında yapılır; sonuçlar orada altı aya kadar herkese açık kalır.

Araca git: Ping ve MTR

Tracert

Tracert neyi gösterir?

Veri bir siteye giderken birçok yönlendiriciden (router) geçer. Tracert bunları sırayla ve her birinin ne kadar sürede cevap verdiğiyle listeler; böylece bağlantının nerede yavaşladığını ya da durduğunu görürsün.

İzleme nereden başlıyor?

Tarayıcılar senin bilgisayarından tracert çalıştıramaz; bu yüzden izleme, seçtiğin ülkedeki bir ölçüm noktasından, ücretsiz Globalping ağıyla yapılır. Kendi bilgisayarından izlemek için Windows'ta tracert ornek.com, macOS ve Linux'ta traceroute ornek.com komutunu çalıştır.

Sonuçları okumak

• Her satır bir yönlendiricidir (bir "adım"). Süreler milisaniye cinsindendir.
• Cevap vermeyen adım normaldir: birçok yönlendirici tracert isteklerine cevap vermez ama trafiği geçirmeye devam eder.
• Süre bir adımda birden artar ve sonraki adımlarda da yüksek kalırsa, gecikme orada başlıyordur.

Globalping ölçümleri altı aya kadar herkese açık tutar; gizli kalmasını istediğin adreslere tracert yapma.

Araca git: Tracert

Açık port kontrolü

Port nedir?

IP adresi bir bağlantıyı tanımlar; port numarası ise o bağlantıdaki bir hizmeti. Web siteleri 443 numaralı porttan, Windows Uzak Masaüstü 3389'dan cevap verir. Port numaraları 1 ile 65535 arasındadır.

Açık mı, kapalı mı: hangisi güvenli?

Ev modemlerinin çoğu dışarıdan gelen bağlantıları engeller; bu yüzden bütün portların kapalı görünmesi normal ve güvenlidir. Modem bir portu bir cihaza yönlendirdiğinde (örneğin oyun sunucusu, kamera ya da uzaktan erişim için) o port açık olur. Yalnız ihtiyacın olanları açık tut; Uzak Masaüstü (3389), dosya paylaşımı (445) ya da veritabanları gibi hizmetleri asla doğrudan internete açma.

Kontrol nasıl çalışır?

Sunucumuz genel IP adresindeki her porta bağlanmayı dener. Yalnız senin kendi adresini ve yalnız TCP portlarını kontrol eder. Mobil veride ve bazı ev bağlantılarında genel IP adresin başka müşterilerle ortaktır (CGNAT); bu durumda port hiç açılamaz.

Araca git: Portlar

Subnet hesaplayıcı

Alt ağ nedir?

Alt ağ (subnet), bir IP adresi bloğudur. Ön ek (örneğin /24), bir IPv4 adresinin 32 bitinden kaçının sabit olduğunu söyler: bir /24 256 adres taşır, bir /25 bunun yarısını, bir /16 ise 65.536 adres.

Satırlar ne anlama geliyor?

• Ağ adresi: ilk adres. Alt ağın adıdır, hiçbir cihaza verilmez.
• Yayın adresi: son adres. Ona gönderilen mesaj alt ağdaki bütün cihazlara ulaşır.
• Kullanılabilir aralık: cihazlara verebileceğin adresler; modem/router da bunlardan birini alır.
• Maske ve wildcard: aynı ön ekin iki farklı yazılışı; router ve güvenlik duvarları birini ya da ötekini ister.

Ağı bölmek

"Böl" kısmında daha uzun bir ön ek seçersen bloğun hangi küçük alt ağlara bölündüğünü görürsün; örneğin bir /24, 64 adreslik dört /26'ya bölünür. Bütün bir ofis ya da birden çok lokasyon için ağ planlayıcı bunu senin yerine yapar.

Araca git: Subnet hesaplayıcı

MAC üretici sorgusu

MAC adresi nedir?

Wi-Fi, Ethernet ya da Bluetooth gibi her ağ arabiriminin bir MAC adresi vardır: genellikle 00:1A:2B:3C:4D:5E gibi yazılan altı bayt. Yalnız yerel ağının içinde kullanılır; web siteleri onu hiç görmez.

Üretici nasıl bulunur?

Üreticiler IEEE'den adres blokları satın alır. Adresin ilk altı onaltılık hanesi (bazen yedi ya da dokuz) bloğu, dolayısıyla onu satın alan şirketi belirtir. Bu araç bloğu IEEE'nin herkese açık kayıtlarının bir kopyasında arar.

Rastgele (gizli) adresler

Telefonlar ve bilgisayarlar artık takip edilmemek için çoğu zaman her Wi-Fi ağında farklı, uydurma bir MAC adresi kullanır. Bu adreslerde "yerel olarak atanmış" biti açıktır: ikinci onaltılık hane 2, 6, A ya da E olur. Hiçbir üreticiye ait değildirler.

MAC adresi nerede bulunur?

• Windows: Komut İstemi'nde ipconfig /all çalıştır ve "Fiziksel Adres" satırına bak.
• macOS ve Linux: Terminal'de ifconfig ya da ip link çalıştır.
• Ağındaki diğer cihazlar: modeminin bağlı cihazlar listesi ya da arp -a.

Araca git: MAC üretici sorgusu

Ağ planlayıcı

Planlayıcı ne yapar?

Ağını tarif edersin, planlayıcı adresleri çıkarır: modemin hangi adresi alacağı, DHCP sunucusunun hangi aralığı dağıtacağı, hangi cihazların sabit adres alacağı. Sonucu, düzenleyebileceğin, indirebileceğin ve paylaşabileceğin bir şema olarak çizer.

Basit mi, gelişmiş mi?

• Basit, tek ağlı ev ve küçük ofisler içindir.
• Gelişmiş, büyük bir adres bloğunu her bölüm ya da VLAN için doğru boyutta alt ağlara böler (VLSM), lokasyonları küçük bağlantı ağlarıyla birbirine bağlar ve örnek Cisco ve MikroTik yapılandırması yazar.

Bilmekte yarar var

• İç ağlarda özel adres aralıkları kullanılır: 10.0.0.0/8, 172.16.0.0/12 ve 192.168.0.0/16.
• Her alt ağ iki adres kaybeder (ağ ve yayın adresi); ağ geçidi bir adres daha alır.
• Büyümeye yer bırak: bugün sahip olduğundan fazla cihaz için planla.
• Yapılandırma örnekleri bir başlangıçtır. Gerçek cihazda kullanmadan önce arayüz adlarını ve güvenlik ayarlarını kontrol et.

Planlayıcı tamamen tarayıcında çalışır; planın hiçbir yere gönderilmez. Paylaşım bağlantısı, planı bağlantının kendi içinde taşır.

Araca git: Ağ planlayıcı